Na pytanie czym jest szkoła dwujęzyczna większość respondentów odpowiada "jest to szkoła, w której uczniowie uczą się dwóch języków". Otóż prawidłowa odpowiedź brzmi: "szkoła dwujęzyczna to szkoła, w której nauka odbywa się w dwóch językach: języku ojczystym oraz języku obcym". W naturalnej sytuacji określamy kogoś, że jest dwujęzyczny, gdy jednocześnie posługuje się swobodnie dwoma językami. W szkole kształcenie dwujęzycznie sprawia, że język obcy służy do przyswajania sobie czegoś więcej niż tylko jego samego.
Potrzeby obywateli zjednoczonej Europy są w zakresie języka daleko większe niż sama tylko "znajomość" języka. Aby bez trudu radzić sobie na stanowisku pracy w Niemczech, w Anglii lub we Francji (czy innym kraju UE) na równi z jego obywatelami należy od pierwszego dnia pracy (albo studiów) umieć rozwiązywać problemy posługując się językiem obcym. Umiejętności takie kształcą szkoły dwujęzyczne. Na lekcjach prowadzonych dwujęzycznie rozmowy z uczniem o treściach przedmiotu mają charakter autentyczny i wymuszają bardzo szeroką gamę struktur językowych.
Kraje Europy zachodniej poszerzają oferty nauczania dwujęzycznego, obejmującego już klasy gimnazjalne, a nawet inne typy szkół jak np. szkoły zawodowe (dwujęzyczne szkoły gastronomiczne w Austrii). Polska także zwiększa swoją pulę szkół dwujęzycznych, chociaż jest ich ciągle niewiele. Nauczanie w klasach dwujęzycznych jest, bowiem drogie i wymaga od wszystkich stron zwiększonego nakładu pracy i środków. W szkołach dwujęzycznych często realizuje się autorskie programy nauczania. -Nauczyciele współpracują z obcokrajowcami zatrudnianymi na podstawie umów międzynarodowych. Uczniowie uzyskują potwierdzenie swoich wysokich umiejętności językowych zdając międzynarodowe egzaminy językowe. Brakuje jednak odpowiednio przygotowanych podręczników i większość materiałów w języku obcym wymaga kopiowania. Uczniowie klas dwujęzycznych przystępują także do innej, trudniejszej matury.
Z języka obcego nie piszą matury ani na poziomie podstawowym, ani rozszerzonym, ale na trzecim poziomie, przewidzianym tylko dla klas dwujęzycznych. Także przedmioty, których uczniowie uczyli się w szkole mogą być zdawane przez nich w języku obcym. Matura z przedmiotu zdawanego dwujęzycznie to matura poszerzona o dodatkowy arkusz egzaminacyjny w języku obcym. Niestety w zasadach rekrutacji na wyższe uczelnie maturę dwujęzyczną przeoczyło wiele szkół wyższych. Znaczna część uczniów z klas dwujęzycznych zrezygnowała z matury dwujęzycznej i przystąpi do matury na ogólnych zasadach, gdyż w konkurencji na wyższe uczelnie liczą się przede wszystkim wyniki uzyskane na poziomie rozszerzonym. Brak natomiast rozwiązań dla poziomu dwujęzycznego, a przecież należałoby oczekiwać, iż szkoły wyższe powinny promować rozwiązania edukacyjne, które są na najwyższym poziomie i przez to wymuszać powstawanie coraz więcej szkół dwujęzycznych. Pominięcie przez wiele szkół wyższych matury dwujęzycznej spowodowało dziwną sytuację. Uczniowie dysponujący umiejętnościami językowymi na poziomie C1 (wg Europejskiego Systemu Opisu Kształcenia Językowego) przystępują do matury na poziomie niższym (wg skali B2) zakładając otrzymanie na tym poziomie większej ilości punktów, ale rezygnując z dokumentu potwierdzającego nauczanie dwujęzyczne. A przecież do tej pory doświadczenia absolwentów liceów dwujęzycznych wskazują, że wszystkie kierunki studiów stoją przed nimi otworem. Studiują oni stosunki międzynarodowe, prawo, merketing i zarządzanie również, na SGH, medycynę, psychologię także na UJ, jak i kierunki językowe takie jak językoznawstwo stosowane na UW czy sinologię na UAM. Nie brak też absolwentów na wyższych uczelniach we Francji czy Niemczech.
Na szczęście niektóre polskie uczelnie wyższe umieściły w kryteriach rekrutacji odnośniki dotyczące matury zdawanej na poziomie dwujęzycznym. Daje to nadzieję na docenienie tego typu kształcenia, gdyż kształcenie dwujęzyczne daje wiele radości zarówno uczniom jak i nauczycielom. Choć wymaga dużo zaangażowania, pracy, czasem poświęcenia, możemy je nazwać przygodą edukacyjną pozwalającą na wszechstronny rozwój osobowości oraz naukę odpowiedzialności i otwartości wobec świata i ludzi.
W Łodzi istnieją cztery szkoły dwujęzyczne:
- IV LO z językiem angielskim
- VIII LO z językiem niemieckim
- XIII LO z językiem francuskim
- XXXII LO z językiem hiszpańskim.
Zachęcamy Państwa do zainteresowania się najnowocześniejszym systemem edukacyjnym, jakim jest nauczanie dwujęzyczne. Zachęcamy także do dyskusji na ten temat.
Dziękujemy tym szkołom wyższym, które zechciały odpowiedzieć na apel ministra edukacji i doceniły poziom dwujęzyczny w kryteriach rekrutacji.
XIII LO w Łodzi Aleksandra Ratuszniak z-ca dyr. do spraw klas dwujęzycznych
VIII LO w Łodzi Elzbieta Świerczyńska z-ca dyr. do spraw klas dwujęzycznych
Wykaz szkół dwujęzycznych znajduje się na stronach internetowych MENiS oraz CODN..
Znajomość języka obcego to kompetencja w języku obcym nieadekwatna do wieku i statusu społecznego danej osoby, znajomość tylko niektórych sprawności, używanie języka obcego tylko w pewnych sytuacjach. Ewa Lipieńska, Język ojczysty, język obcy, język drugi; Wstęp do badań dwujęzyczności, 2002.
Dwujęzyczność to opanowanie dwu języków w takim stopniu, jak społecznie ekwiwalentni ich jednojęzyczni nosiciele. Polega na umiejętności posługiwania się wszystkimi sprawnościami w języku ojczystym i drugim oraz na częstym używaniu obydwu języków w różnych sytuacjach i z różnymi uczestnikami komunikacji.